آن كه در آن قراءت تكرار باشد براى آن كه « لىّ » و « اعراض » به معنى [ 348 - پ ] واحد بود ، الا ترى الى قوله تعالى : لَوَّوْا رُؤُسَهُمْ وَرَأَيْتَهُمْ يَصُدُّونَ ، و معنى « لىّ » اين جا اعراض است ، جز كه حملش كنند بر جواز تكرار لاختلاف اللَّفظين ، كما قال : و هند اتى ( 1 ) من دونه النّأى و البعد ، و آن وجوه كه از پيش گفتيم معتمد است - و اللَّه ولىّ التّوفيق . * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللَّه وَرَسُولِه ) * - الاية ، حق تعالى گفت : اى آنان كه ايمان آورده‌ايد ( 2 ) ! ايمان آريد ( 3 ) . در آن كه مؤمن را امر به ايمان كرد چند قول گفتند : يكى آن كه : يا ايّها الَّذين أظهروا الايمان بالسنتكم امنوا بقلوبكم ، اى آنان كه اظهار ايمان كرده‌ايد به زبانتان اعتقاد ايمان كنى به دلهايتان . بر اين قول لفظ اوّل مجاز باشد و لفظ دوم حقيقت ، و خطاب در آيت خاص با منافقان باشد ، و اين قول ( 4 ) معتمد است و بيشتر مفسّران بر ايناند . قولى ديگر آن است : * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ) * خطاب است با مؤمنان و لفظ حقيقت است « امنوا » أى استقيموا على الايمان ، بر ايمان استقامت كنى و بمانى ، و اين لفظ دوم كه صيغهء امر دارد مجاز بود ، و معنى آن است كه استدامت كنى ( 5 ) بر ايمان به تجديد او حالا بعد حال ، براى آن كه ايمان از باب معارف و علوم باشد و آن لا يبقى بود تجديد بايد كردن حالا بعد حال و اين قول زجّاج است و جبّائي و بلخي ، و اين نيز وجهى قريب است . وجه سه‌ام ( 6 ) محمّد بن جرير گفت : خطاب اهل كتاب است ، يعنى اى آنان كه به خداى و به موسى ايمان دارى ( 7 ) به محمّد ايمان آرى ( 8 ) . و اين وجه هم محتمل است ، الَّا آن كه ايمان در هر دو جايگاه ، آن كه خبر است و آن كه امر است مجاز

--> ( 1 ) . اساس ، مت : اى ، وز : الى ، با توجّه به سياق عبارت و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 2 ) . آج : ايمان آورده‌اى . ( 3 ) . آج : ايمان آرى . ( 4 ) . لت : قولى . ( 5 ) . تب ، مر ، لت : كنيد . ( 6 ) . تب ، آج ، لب ، مر : سيوم ، لت : سيم . ( 7 ) . تب ، مر ، لت : داريد ، اساس و ، كه با توجّه به آيه و اتّفاق نسخه بدلها زائد تشخيص داده شد . ( 8 ) . تب ، مر ، لت : آريد .